حقايق سلمى از شقيق بلخى قدس سره نقل مىكند : علامت سعادت پنج چيز است : نرمى دل و بسيارى گريه و نفرت از دنيا و كوتاهى امل و شرمندگى و نشانه ى شقاوت هم پنج چيز است : سختى دل و خشكى ديده و رغبت به دنيا و طول امل و بيحيائى . شيخ ابو سعيد خرّاز قدّس سرّه فرموده كه حقّ سبحانه و تعالى در اين سوره دو كار عظيم بيان فرموده : يكى سياست جبّارى و سطوت قهّارى كه دمار از روزگار كفّار برآورد ، و ديگر حكم ازلى كه بسعادت و شقاوت خلق شرف نفاذ يافته و حضرت رسالت پناه از هيبت آن خبر و سطوت اين حكم ، فرموده كه « شيّبتنى سورة هود » : آن يكى را از ازل لوح سعادت بر كنار وين يكى را تا ابد داغ شقاوت بر جبين عدل او ميراند او را سوى اصحاب شمال فضل او ميخواند اين را سوى اصحاب يمين روح البيان : در دنباله ى جمله « فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ » در تأويلات نجميه است : بدبخت در ازل محكوم بشقاوت است و هم نيكبخت محكوم ازلى بسعادت و نشانه ى شقاوت اعراض از حقّ است و باصرار پى معصيت رفتن و از آن پشيمان نبودن ، و حرص بر دنيا خواه حلال و خواه حرام ، و فرمانبرى از هوى و هوس ، و تقليد و بدعت و نشانه ى سعادت : روى دل به خدا كردن ، و رضاى او خواستن ، و استغفار از معصيت ، و توبه ى بسوى حقّ كردن ، و قناعت به آنچه ميرسد اگرچه كم باشد و حلال خوردن و بسنّت پيغمبر عمل كردن ، و اجتناب از بدعت ، و نافرمانى هوى و هوس ، و چون اين جمله مردم را به دو دسته ى سعيد و شقى تقسيم كرده است از حال مردم ديوانه و بچه ى مردم مشرك نام برده نشده است ، ولى از حديث ابو هريره كه پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود : خدا بهتر ميداند كه آنها اگر بمانند و بفهمند چه خواهند كرد حال اين دو دسته نمودار مىشود . و در دنباله ى اين مطلب اظهار كرده است كه در عالم آخرت براى اين دو دسته دستگاه ديگرى خواهد بود و آزمايش ميشوند و